Ba món ăn vặt đặc trưng mùa đông xứ Lạng

25/12/2024 09:50
Coóng phù, phoóng dăm hay áp chao là những món ăn vặt quen thuộc của người dân xứ Lạng vào mùa đông.

Coóng phù

Loại bánh này có nguồn gốc từ cộng đồng người Tày, Nùng tại Lạng Sơn, nhiều điểm tương đồng với bánh trôi của một số vùng miền. Bánh được làm từ gạo nếp, xay thành bột nước, lọc bằng cách treo lên cho khô nước. Khó nhất trong công đoạn làm bánh là khâu lọc bột. Bột càng lọc kỹ, bánh càng dẻo lại không bị vỡ, nát lúc sôi.

Công đoạn nặn bánh đòi hỏi sự khéo léo của người làm. Nếu nhân bánh trôi thường dùng đường phèn đỏ, thì bên trong mỗi viên coóng phù lại là đỗ xanh xay nhuyễn trộn cùng đường cát. Ngoài những viên coóng phù màu trắng, nhiều người còn trộn thêm gấc chín để tạo màu.

Một bát coóng phù thơm ngậy mùi bột nếp quyện vào mật mía và đượm hương cay nồng của gừng tươi. Ảnh: Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch Lạng Sơn

Những viên bánh sau khi nặn được thả vào nồi nước đường hoa mai và giữ lửa liu riu cho tới khi sôi lăn tăn. Bánh nổi lên trên, đợi thêm 1 đến 2 phút mới vớt. Nước chan coóng phù là nước đường hoa mai, có thêm gừng đập dập thơm nồng kèm chút dừa nạo, lạc rang và tinh dầu chuối hoặc nước cốt dừa.

Phoóng dăm

Phoóng dăm hay còn gọi coóng dăm có hình tròn như coóng phù, được làm từ bột gạo nếp nhưng lại là món ăn mặn với công đoạn chế biến cầu kỳ hơn. Nguyên liệu làm bánh gồm: bột gạo nếp, thịt lợn, mộc nhĩ, nấm hương...

Một số người dân xứ Lạng cho biết, khâu chọn lựa nguyên liệu rất quan trọng với món bánh này. Theo đó, gạo để làm bột bánh phải là gạo nếp nương Tràng Định, hạt to đều, bóng mẩy và có độ dẻo cao, đậm vị. Thông thường, bột bánh được sơ chế theo hai cách là xát khô và xát nước. Trước đây, đa phần người dân đem gạo sát thành bột nước và treo bột lên cao bằng vải xô để tách phần bột và phần nước. Tuy nhiên, hiện nay, bột để làm vỏ phoóng dăm thường được sát khô để bột bánh thơm ngon hơn, loại bỏ được vị chua thường gặp ở bột nước do quá trình lên men trong công đoạn sơ chế.

Gạo nếp sau khi xát khô được đem đi nhào. Để đảm bảo bột chín, an toàn khi sử dụng, người làm cho thêm nước muối loãng nóng 85 độ C vào quá trình nhào bột với tỷ lệ 3:1 (3 cân bột, 1 lít nước).

Nước hầm xương là "linh hồn" của phoóng dăm. Ảnh: Báo Lạng Sơn

Nhân của phoóng dăm thường là nhân thị nạc vai để có độ mềm và tỷ lệ mỡ vừa phải. Sau khi rửa sạch, xay nhỏ, thịt được mang lên bếp xào khô, thêm các loại gia vị như: mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu... Người làm đảo đều nhân trên bếp lửa trong khoảng 15-20 phút đến khi thịt se lại, ngậy mùi thơm.

"Linh hồn" của món phoóng dăm là nước dùng từ xương sườn để tạo hương vị ngọt thanh, hạn chế độ ngậy, béo như xương ống. Phần xương sườn sau khi làm sạch được tẩm ướp và ninh trên bếp khoảng 40 phút và nêm nếm gia vị vừa phải.

Người làm bánh nặn phần bột thành hình vỏ sò, cho nhân thịt vào giữa rồi thả các viên phoóng dăm vào nồi nước sôi trong khoảng 15 phút đến khi bánh nổi lên trên thì vớt ra. Công đoạn cuối là thả các viên phoóng dăm đã chín vào nồi canh xương khoảng 2 đến 3 phút để ngấm đều gia vị và vớt ra bát, chan thêm nước dùng.

Để tạo cho món ăn thêm thanh đạm, thực khách thường ăn kèm phoóng dăm với rau cải cúc chần chín và thêm chút măng ớt.

Bánh áp chao

Bánh áp chao là món ăn xuất xứ từ Trung Quốc, khi du nhập vào Việt Nam, được người Tày, Nùng xưa chế biến lại theo văn hóa ẩm thực xứ Lạng.

Vỏ bánh làm bằng bột gạo nếp, gạo tẻ đem ngâm rồi xay, trộn thêm đỗ tương, khoai môn nạo. Khoai môn nạo là nguyên liệu không thể thiếu của bánh áp chao, nhằm tạo độ thơm và mềm dẻo cho bánh. Nhân bánh thường được làm từ thịt vịt, chọn lấy phần thịt ức, ướp với bột canh, mì chính, bột nêm, húng lìu, muối tiêu...

Bánh áp chao nhân thịt vịt. Ảnh: Báo Lạng Sơn

Bánh áp chao của Lạng Sơn thoạt nhìn như bánh rán mặn. Khi rán người làm bánh múc một muỗng lớn bột, đặt nhân thịt vịt vào giữa, bọc một lớp bột phía trên, thật nhanh tay để bột không chảy rồi thả cả muỗng bánh vào chảo ngập dầu. Chiếc bánh sẽ từ từ phồng lên. Bánh chín ăn kèm với nước mắm chua ngọt ngâm nộm đu đủ xanh, thêm ít ớt, tiêu và rau sống chống ngấy.

Thực khách tới Lạng Sơn thưởng thức bánh áp chao thường gọi thêm đĩa thịt vịt ướp húng lìu chao hoặc chân vịt, gan, mề vịt chao chấm với nước mắm có măng ớt cay, quả mác mật.


Tin xem thêm

Lễ hội ẩm thực với hơn 600 đặc sản địa phương

Ẩm thực
01/04/2025 08:05

Hơn 50 đơn vị khách sạn, khu du lịch, nhà hàng 4-5 sao mang đến 600 đặc sản ba miền tại Lễ hội Ẩm thực Saigontourist, kéo dài 4 ngày 27-31/3.

6 món ăn nổi tiếng Thượng Hải, có dịp ghé thăm nhất định phải thử ngay

Ẩm thực
30/03/2025 11:29

Thượng Hải là thành phố có nền ẩm thực độc đáo, đa dạng rất đáng để trải nghiệm.

Quán bánh mì pate 10 năm không đổi giá ở Nam Định

Ẩm thực
30/03/2025 08:12

Quán bánh mì gia truyền tồn tại gần 40 năm ở Nam Định, bán 10 năm một mức giá không đổi.

Món kem hoa anh đào Nhật Bản quá đẹp khiến thực khách không nỡ ăn

Ẩm thực
29/03/2025 08:22

Khi nếm thử, thực khách sẽ cảm nhận được vị kem mát lạnh tan trên đầu lưỡi, hòa quyện cùng hương hoa thoang thoảng, tạo nên cảm giác thư thái, dễ chịu.

Mì Quảng tôm hùm giá 800.000 đồng ở Đà Nẵng

Ẩm thực
28/03/2025 11:52

Mì Quảng giá 800.000 đồng một tô gồm tôm hùm, sò điệp, trứng cá carvia, thịt xá xíu kết hợp nước dùng vị truyền thống giúp làm mới khẩu vị.

Bánh mì Halal: Hương vị Việt cho du khách Hồi giáo

Ẩm thực
27/03/2025 16:52

Bánh mì, món ăn đường phố nổi tiếng của Việt Nam, từ lâu đã chinh phục thực khách khắp thế giới. Tuy nhiên, ít ai biết đến một phiên bản đặc biệt: bánh mì halal, được thi...

Nhà hàng hơn 220 món Việt ba miền 'đặc sắc nhất'

Ẩm thực
27/03/2025 13:26

Quán Ăn Ngon là nhà hàng chuyên ẩm thực truyền thống ba miền ở Hà Nội với thực đơn hơn 220 món, được trao giải "nhà hàng casual dining đặc sắc nhất Việt Nam".

Những hàng quán bình dân quanh 'Hàm cá mập'

Ẩm thực
25/03/2025 13:09

Các quán ăn hàng chục năm như phở, nộm bò khô, ốc nóng luôn đông đúc và hấp dẫn thực khách mỗi khi ghé phố cổ và tòa nhà ’’Hàm cá mập".

Loại cua "quý tộc" của Trung Quốc trở thành món ăn bình dân tại Việt Nam

Ẩm thực
25/03/2025 08:20

Từ mức giá tới 4 triệu đồng/kg, cua lông Thượng Hải bán tại thị trường chỉ còn chưa tới 1 triệu đồng